Nếu bạn đang tìm một bản tóm tắt sách Sức Mạnh Của Tập Trung (tên gốc The Power of Focus) của ba tác giả Jack Canfield, Mark Victor Hansen và Les Hewitt, bài này gom lại năm ý đáng bàn nhất. Cuốn sách phù hợp với người hay cảm thấy thiếu thời gian, muốn quản lý công việc gọn hơn và giữ được nhịp sống cân bằng. Bản tiếng Việt do Vũ Nghệ Linh và Trần Vân Anh dịch, Alpha Books phát hành năm 2018.

Sách này nói về điều gì?

Hầu hết chúng ta nghĩ mình thiếu thời gian vì có quá nhiều việc, nên cách chữa quen thuộc là dậy sớm hơn, làm nhanh hơn, nhận thêm việc. Cuốn sách ra đời năm 2000 này đi ngược lại: muốn có thêm thời gian, thêm tiền và thêm bữa tối bên gia đình, theo các tác giả, ta phải làm ít đi. Bỏ bớt, giao bớt và tập nói «không», kể cả với chính mình.

Theo phần giới thiệu của Alpha Books, sách xoay quanh ba nỗi lo: áp lực thời gian, tự do tài chính, và cân bằng giữa gia đình với công việc. Sách gồm mười chiến lược, mỗi chương có câu chuyện minh họa, phương pháp hành động và bài tập. Jack Canfield cùng Mark Victor Hansen là những người viết cuốn đầu tiên của loạt Chicken Soup for the Soul (1993); Les Hewitt là huấn luyện viên hiệu suất và diễn giả kinh doanh ở Calgary, Canada. Về độ phổ biến, con số hơn nửa triệu bản ở Bắc Mỹ và 21 thứ tiếng là số liệu quảng bá trên trang giới thiệu diễn giả của Hewitt; dữ kiện kiểm được là điểm trung bình 4,13/5 từ khoảng 6.600 lượt chấm trên Goodreads.

5 ý chính của cuốn sách

1. Thói quen viết nên tương lai, và «chính sách không ngoại lệ»

Theo sách, phần lớn việc ta làm mỗi ngày đến từ quán tính chứ không phải quyết định, và tương lai được viết bằng chính những nếp quen ấy. Cái khó là hậu quả của nếp xấu đến rất muộn: bỏ một buổi tập hôm nay chẳng sao, nhiều năm sau cái giá mới lộ ra. Sách gợi một bài tập nhìn xa: liệt kê việc mình làm từ lúc thức dậy, đánh dấu việc không giúp ích, hình dung nếp xấu dẫn tới đâu rồi lập kế hoạch cho một nếp mới. Theo bản tóm tắt của Sitraka Ratsimba, mỗi năm chỉ nên nhắm khoảng bốn thói quen mới, làm từng cái một.

Để giữ nếp mới, sách đưa ra «chính sách không ngoại lệ»: đã cam kết thì làm trọn, không nhận lời bào chữa. Theo cách đọc của Kai Audio, sức mạnh của nó là bỏ việc phải quyết định lại mỗi ngày, nên không còn gì để mặc cả với bản thân.

2. Làm ít đi: bỏ, giao, hoãn hay làm

Theo bản tóm tắt của Ratsimba, sách mô tả nhiều chủ doanh nghiệp ôm quá nhiều vai và khó buông. Lời khuyên là tìm vài việc mình giỏi nhất, dồn phần lớn thời gian vào đó và giao phần còn lại. Với mỗi việc gấp, sách đưa ra bốn lựa chọn: bỏ, giao, hoãn hoặc tự làm. Tự làm chỉ là một trong bốn chứ không phải mặc định.

Sách cũng bàn về sức mạnh của lời từ chối, gồm ba hướng: với ưu tiên của người khác, với những gián đoạn từ thư từ và điện thoại, và khó nhất là với chính mình. Một câu tự hỏi hữu ích trước khi bắt tay vào việc: việc này có giúp đạt mục tiêu dài hạn không?

3. Thấy bức tranh lớn: mục tiêu của chính mình và sự cân bằng

Theo bản tóm tắt của Daniel Bamigbayan, mục tiêu trước hết phải là của chính bạn, cụ thể và đo được, linh hoạt, đủ thách thức, hợp với giá trị sống và cân bằng. Sách khuyên viết ra danh sách dài rồi xếp ưu tiên, định kỳ xem lại và nhờ người cố vấn nhắc mình. Một mẹo thực tế: khi ước lượng thời gian cho dự án, hãy nhân đôi con số dự tính.

Về cân bằng, sách gợi vài nếp nhỏ mỗi ngày: lên kế hoạch cho ngày mai từ tối hôm trước, học một điều mới, vận động khoảng 30 phút, thư giãn cùng gia đình và dành những khoảng lặng để suy nghĩ. Người điểm sách Emma Codd (NZ Booklovers) đặc biệt quý những lời khuyên đời thường như nghỉ trọn một ngày mỗi tuần.

4. Đứng dậy sau thất bại và chọn người đồng hành

Sách kể câu chuyện của W. Mitchell. Theo Wikipedia, ông bị bỏng khoảng 65% cơ thể năm 1971, bốn năm sau gặp tai nạn máy bay và liệt từ thắt lưng trở xuống, rồi hai năm sau đắc cử thị trưởng thị trấn Crested Butte, bang Colorado. Ý sách rút ra: điều quan trọng không phải chuyện xảy đến với bạn mà là bạn làm gì với nó, tức chọn nhìn vào những việc mình còn làm được.

Về các mối quan hệ, sách gợi ba câu hỏi khi chọn người đồng hành: mình có thích, có tin, có tôn trọng người này không. Sách còn dùng hình ảnh hai vòng xoáy, một đi lên với quan hệ lành mạnh và tự tin lớn dần, một đi xuống khi mọi thứ rạn nứt.

5. Giữ lời hứa nhỏ và neo vào mục đích sống

Cal Ripken Jr., cầu thủ bóng chày được gọi là Người Sắt, được nhớ đến vì sự có mặt: theo Wikipedia, năm 1995 ông vượt kỷ lục 2.130 trận liên tiếp của Lou Gehrig rồi kéo chuỗi ấy tới 2.632 trận. Với sách, bài học là sự bền bỉ, và bền bỉ được xây bằng những lời hứa nhỏ: giữ lời thì lòng tin lớn dần, thất hứa lặp lại thì mòn một mối quan hệ.

Các chiến lược còn lại bàn về tự tin (lớn lên nhờ làm), dám hỏi, vượt thói trì hoãn bằng chuỗi Nghĩ – Hỏi – Quyết định – Hành động, và cuối cùng là viết một câu tuyên bố mục đích sống. Theo sách, mục tiêu là những bậc thang còn mục đích là bức tranh lớn bao trùm chúng.

Góc nhìn phản biện

  • Nhóm Ordóñez, Schweitzer, Galinsky, Bazerman (nghiên cứu «Goals Gone Wild», HBS Working Knowledge, 2009): đặt mục tiêu có tác dụng phụ. Mục tiêu quá hẹp có thể dẫn tới gian lận, bỏ bê phần việc khác và giảm động lực tự thân. Họ đề nghị dùng mục tiêu «theo liều» và ưu tiên mục tiêu học hỏi. Nghiên cứu ra đời sau sách gần mười năm nên không nhắm trực tiếp vào sách.
  • Scientific American (2024), dẫn nghiên cứu của Phillippa Lally: mốc «21 ngày tạo thói quen» mà một bản tóm tắt gán cho sách bắt nguồn từ quan sát của bác sĩ Maxwell Maltz, chưa được thử bằng thí nghiệm. Nghiên cứu của Lally cho thấy thời gian dao động từ 18 đến 254 ngày, trung bình khoảng 66 ngày.
  • Độc giả Goodreads Anton Tomsinov và Azzam Al-Shathri: cho rằng sách nói điều hiển nhiên, đã cũ, dựa vào trải nghiệm cá nhân nhiều hơn nghiên cứu và đề cao quá mức chuyện làm giàu.

Theo nhận xét của Kai Audio, các câu chuyện như Mitchell hay Ripken là trường hợp phi thường chứ không phải bằng chứng thống kê, và lời khuyên «giao việc» giả định bạn có người để giao. Sách đúng ở điểm không chọn thì sẽ bị cuốn đi, nhưng chọn đúng mục tiêu quan trọng không kém chọn ít mục tiêu.

Ai nên đọc cuốn sách này?

  • Người thường xuyên bị quá tải việc và muốn tập chọn ưu tiên, nói «không».
  • Người muốn xây một thói quen mới theo từng bước nhỏ, có bài tập đi kèm.
  • Người đang đặt mục tiêu năm và muốn kiểm tra xem mục tiêu ấy có cân bằng với gia đình, sức khỏe không.
  • Người thích văn phong trò chuyện, nhiều ví dụ; nên đọc kèm góc nhìn phản biện ở trên để cân nhắc bằng chứng.

Câu hỏi thường gặp

Sức Mạnh Của Tập Trung của ai và nói về điều gì?

Sách của Jack Canfield, Mark Victor Hansen và Les Hewitt, ra đời năm 2000. Nội dung xoay quanh ba nỗi lo là thời gian, tài chính và cân bằng gia đình – công việc, với mười chiến lược kèm bài tập.

Sách khuyên gì để đổi một thói quen?

Theo các bản tóm tắt, sách gợi ý chọn từng thói quen một, hình dung hậu quả của nếp cũ, lập kế hoạch cho nếp mới và giữ bằng «chính sách không ngoại lệ».

Có đúng là mất 21 ngày để hình thành thói quen không?

Mốc 21 ngày được một bản tóm tắt gán cho sách, nhưng theo Scientific American nó bắt nguồn từ quan sát của Maxwell Maltz. Nghiên cứu của Lally cho thấy trung bình khoảng 66 ngày, dao động từ 18 đến 254 ngày.

Sách có bản tiếng Việt không?

Có. Bản tiếng Việt do Vũ Nghệ Linh và Trần Vân Anh dịch, Alpha Books phát hành năm 2018, dày 402 trang.

Cuốn sách có hạn chế gì?

Một số độc giả cho rằng sách nói điều hiển nhiên và dựa nhiều vào trải nghiệm cá nhân. Nghiên cứu «Goals Gone Wild» cũng cảnh báo mục tiêu quá hẹp có thể gây tác dụng phụ.

Bài viết tóm tắt từ video của kênh Kai Audio; nội dung mang tính giới thiệu, không thay thế việc đọc sách gốc.